رد کردن لینک ها

تمرین بیستم: گروه خلاق

اگر در خلاقیت فردی، پیشرفت چشم‌گیری داشته باشید و موفق شوید جریان خلاق را به جزئی جدانشدنی از زندگیتان تبدیل کنید، همچنان گروه‌ها و همکاران و دوستان ایستا و غیرخلاق، می‌توانند سرعت شما را کاهش دهند و یا عملکردتان را مخدوش کنند.

شما در محل کارتان نیاز دارید تا همکاری دیگران را جلب کنید و اگه خلاقیت در آن‌ها تقویت نشده باشد، احتمالاً جریان خلاقِ شما نیز توسط آن‌ها متوقف خواهد شد. پس بهترین کار این است که در گروه‌های مهم و موثر زندگیتان، تفکر خلاق را تقویت کنید.

باید ابتدا ابتکار و نوآورینی را وارد چرخه عملیات تیمی خود کنید و اجازه بدهید اعضا با آن، ارتباطی واقعی پیدا کرده و عمیقاً قبولش کنند. سپس باید جریان خلق‌شده را حفظ کرده و مدام برای بالا نگه‌داشتن آن، فعالیت کنید. اما چگونه؟

نحوه انجام:

الف- جریان خلاق را ایجاد کنید:

مدیر ارشد طراحی شرکت پپسی[۱]، مارو پورچینی[۲]، فرآیند قبول خلاقیت در یک‌کسب‌وکار را به پنج‌مرحله تقسیم می‌کند (این‌مراحل را می‌توان به قبول خلاقیت در سطح فردی نیز تعمیم داد):

اول- انکار:

این‌باور که ما خلاق نیستیم. باوری که ممکن است طی فرآیند اجتماعی‌شدن در فرد شکل گرفته و طی گذر زمان و با تاییدهای مسمومی که از اطراف گرفته‌اند، اثبات شده باشد. به خاطر داشته باشید که جریان خلاقانه را باید تدریجی به وجود آورد و تلاش‌های انقلابی، عموماً با سرکوب شدید دیگران مواجه می‌شود. می‌توان از طریق بازسازی روانی و یا تکنیک‌هایی که آموخته شد (برای مثال، تمرین اول) برای طی‌کردن سریع‌تر این‌مرحله استفاده کنید.

دوم- انکار پنهان:

در این‌مرحله افراد به ظاهر و به صورت کلامی، جریان خلاق را پذیرفته‌اند اما در عمق وجود خود هنوز با آن مخالف هستند و هیچ عملی برای کمک به ‌این‌جریان انجام نمی‌دهند. این‌طرز تفکر می‌تواند سه‌علت داشته باشد=

ممکن است فرد هنوز به طور کامل متقاعد نشده باشد که جریان خلاق، نسبت به جریان معمول، موثرتر است و سود بیشتری به همراه دارد.

یا ممکن است او به درستی، ایده و ماهیت جریان خلاق را متوجه نشده باشد.

یا اینکه او به کلی در برابر تغییر مقاومت دارد.

درمورد علت اول و سوم، می‌توان با محاسبه و نوشتن دقیق سود و زیان کار خلاق و مقایسه آن با حالت معمول، مقاومت فرد را تا حدی از بین برد.
برای مثال می‌توانید یکی از وظایف معمولتان را از دو راه پیش ببرید، راه خلاقانه و راه همیشگی، و هر دونتیجه را به تیم ارائه دهید و این‌توضیحات را اضافه کنید که راه خلاقانه چقدر زحمت و زمان کمتری برد و چه لذت مضاعفی را به شما داد.

و درمورد علت دوم هم توضیحات شفاف‌تر و استفاده از تکنیک‌های ساخت نمونه اولیه، برنامهریزی در جهت کسب پیروزیهای تصاعدی، نمایش ویدئو و یا فیلمنامه مصور می‌تواند موثر واقع شود.

از طرفی می‌توانید با ظاهرشدن در فعالیت‌های فوق‌برنامه، و به نمایش‌گذاشتن خلاقیت خود در آن‌ها، گروه را به ایجاد جریان خلاق و استفاده از آن در کار اصلی، ترغیب کنید.

سوم- وقوع:

در این‌مرحله بالاخره موافقت کامل افراد با جریان خلاق رخ می‌دهد و آن‌ها حاضرند در جهت اجرایی‌شدن جریان خلاق، شروع به کار کنند و یا امکانات و بودجه اختصاص دهند.

چهارم- جست‌وجوی فعال:

زمانی فرا می‌رسد که خود افراد به صورت فعالانه به دنبال بهترین ایده‌ها جهت خلق نوآوری و ابتکار می‌گردند.

پنجم- پذیرش روانی جریان خلاق:

در این‌مرحله، جریان خلاق به جزئی لاینفک از چرخه عملیاتی تیم تبدیل می‌شود و با صرف انرژی کمتری می‌توان آن را به راه انداخت و افراد را متقاعد کرد.

ب- جریان خلاق را حفظ کنید:

اگر ایده‌ای می‌شنوید که به نظر بسیار عجیب و یا غیرقابل‌اجرا می‌آید، به جای تمسخر و یا سرکوب آن، به این فکر کنید که چگونه می‌توان از آن، ایده‌ای بی‌نظیر بیرون آورد؟ و یا اینکه چطور می‌توان از این‌ایده، به ایده‌های دیگری رسید که عملیاتی‌تر باشند؟. جریان خلاق به سختی و طی مدت زمان زیادی ایجاد می‌شود، پس آن را حفظ کرده و با سرکوب، متوقفش نکنید. افرادی که زمانی در برابر خلاقیت مقاومت زیادی داشته‌اند، به راحتی می‌توانند از عمل خلاقانه دست بکشند.

ج- جریان خلاق را تقویت کنید:

از طریق ایده‌پردازی‌ها و طوفان‌های فکری گروهی می‌توان جریان را تقویت کرد، مخصوصاً در گروه‌ها و تیم‌هایی که چندرشته‌ای هستند و هرکس، تخصص و مهارت خاصی دارد. کافی است از راهنمای زیر استفاده کنید تا جریان خلاق را به حداکثر قدرت خود برسانید:

اول- نقاط قوت یکدیگر را بشناسید:

زمانی که به خوبی با مهارت‌ها، توانایی‌ها و تخصص هریک از اعضای تیم آشنا باشید، می‌توانید تقسیم کار انجام داده و هربخش از فعالیت را به کسی بسپارید که بیشترین مهارت را در انجام آن دارد.

دوم- از تنش استقبال کنید:

مقدار کمی از تنش میان افراد تیم، می‌تواند خلاقیت را پرورش دهد. پس ریسک وقوع سوتفاهم و اختلاف را بپذیرید و از این‌تنش‌ها استقبال کنید. می‌توانید برای کاهش احتمال سوتفاهم و بحث در میان اعضای گروه از روش زیر استفاده کنید:

* «…… را دوست داشتم اما کاش ……»:
به این‌صورت که هرکدام از اعضای تیم، پس از شنیدن ایده یا مشاهده نمونه اولیه از ایده یکی از اعضا، روی تکه‌های کوچک کاغذ جملاتی را در قالبی که گفته شد می‌نویسند.
در قسمت اول، بخشی از ایده را که دوست داشتند و پسندیدند و به نظرشان مفید بود را می‌نویسند و در بخش دوم، بخشی  که مورد انتقاد آن‌هاست را یادداشت می‌کنند.
برای مثال کارآیی بالا و ایده قدرت‌مند این‌نمونه را دوست داشتم اما کاش طراحی بصری بهتری داشت.

این‌قالب از جمله، از تهاجمی‌بودن جملات انتقادی کم کرده و باعث می‌شود به همان‌میزان، مقاومت فرد صاحب ایده، در برابر انتقادات کم شود.
البته این‌روش می‌تواند در جلسات هم‌فکری درمورد یک‌ایده برگزیده یا نمونه به کار رود نه جلسات طوفان فکری که تازه ایده‌ها ارائه می‌شوند و همچنین سرعت پیشروی جلسه بسیار زیاد است.

سوم- صمیمی شوید:

جداکردن تمام و کمال زندگی خصوصی و کاری می‌تواند خلاقیت را دچار مشکل کند. پس تا حدی که حریم افراد حفظ شود، سعی کنید تا صمیمیت را به وجود بیاورید. می‌توانید از شیوه تعامل سریع استفاده کنید. این‌روش غالباً برای گروه‌هایی استفاده می‌شود که متشکل از افراد غریبه است اما اگر شما هم در تیمتان تنها رابطه کاری را تجربه کرده‌اید، می‌توانید از این‌تکنیک برای برداشتن موانع تعاملات اجتماعی بینتان استفاده کنید.

*برای انجام این‌کار، ابتدا فهرست‌هایی از سوالات تهیه کنید.

هر فهرست باید شامل سوالات متفاوتی باشد تا تنوع موضوعی حفظ شود.

از افراد تیم بخواهید هرکدام یک‌نفر را برای تعامل انتخاب کنند. ترجیحاً هم‌گروهی‌ها باید بیشترین میزان ناآشنایی نسبت به هم را داشته باشند.

سپس به هرگروه یک‌فهرست بدهید و از یک‌نفر از اعضای گروه‌های دونفره بخواهید یک‌سوال را انتخاب کرده و از دیگری بپرسد. فرد پاسخ‌دهنده سه‌دقیقه برای توضیحات خود فرصت دارد. سپس نوبت عوض می‌شود و دیگری سوال می‌پرسد.

پس از آن، ترکیب گروه‌ها را عوض کنید و این‌کار را ادامه دهید.

این‌تمرین موجب می‌شود موانع تعامل اجتماعی بین اعضای تیم برداشته شده و افراد رابطه‌ای صمیمانه‌تر ایجاد کرده، روحیات یکدیگر را بهتر بشناسند و از توانایی‌ها و باورهای هم بیشتر آگاه شوند و به مراتب تصمیمات و تقسیم‌های کار هوشمندانه‌تری انجام دهند.

دقت داشته باشید که سوالات نباید بسیار شخصی، مرتبط با مسائل بنیادین زندگی و یا دارای صفت‌های تفضیلی مانند بهترین، بیشترین، بدترین و … باشند.

سوالاتی را مطرح کنید که بتوان بلافاصله به آن‌ها پاسخ داد. برای مثال: یکی از تئاترهایی که دوست داشتید چه بود و چه چیزی در مورد آن به نظرتان مطلوب و جذاب آمد؟ از نظر نزدیک‌ترین دوستتان، چگونه آدمی هستید؟ اگر فلان‌قدر بودجه برای مصارف انسان‌دوستانه داشتید، چه کاری انجام می‌دادید؟ و …

چهارم- ارتباط برقرار کنید، نه ارتباط کاری:

همکاران و هم‌تیمی‌هایتان را مانند ماشین‌هایی سخنگو نبینید که فقط برای انجام کار ساخته شده‌اند. بیشتر از اهمیت برقراری رابطه کاری، سعی کنید از ایجاد رابطه‌ای صمیمانه در تیم استقبال کرده و هر از چندگاهی باهم اوقات فراغت خود را بگذرانید.

پنجم- هدف تعیین کنید:

مشخص کنید که به دنبال کسب چه موفقیت‌هایی هستید؟ می‌خواهید تیم به چه شکلی تبدیل شود و هرکس در چه زمینه‌هایی رشد کند؟ اصول کاریتان چیست و توقع دارید چه دستاوردهای شخصی‌ای از کارتان کسب کنید؟

ششم- از یکدیگر سوال‌های بازپاسخ بپرسید:

به جای این‌پرسش از همکارتان که آیا روز خوبی داشته است یا نه، از او بپرسید که چه چیزی را درمورد امروز خیلی دوست داشت و چه چیزی او را بسیار برآشفت؟. سوال‌های بازپاسخ به شما این‌امکان را می‌دهند که پاسخ‌هایی متفاوت و فکرشده‌تر دریافت کنید.

د- جریان خلاق، فضایی خلاق میطلبد: به طراحی دکور فضای کاری تیم، اهمیت بسیاری بدهید. جریان خلاق نیاز دارد تا در فضایی خلاق جاری شود. نمی‌توانید تیمی فوق‌العاده را در فضایی معمول و کسل‌کننده تشکیل دهید.

*در محل کارتان، مواردی را رعایت کنید که به اعضا ایده می‌دهد. برای مثال ممکن است یکی از اعضای تیم از گیاهان، خلاقیت بسیاری دریافت کند پس قرار دادن یک یا دو‌گلدان روی میز او می‌تواند به حفظ و تقویت جریان خلاقش کمک کند. فرد دیگری ممکن است از رنگ‌های متنوع و فردی از رنگ‌های خنثی و سرد ایده بگیرد و … . پس برای هرکس فضایی را خلق کنید که تفکر خلاق او را تقویت می‌کند.

*امکاناتی را برای همه اعضا قائل شوید. دیوارها و سطوحی که بتوان روی آن‌ها یادداشت کرد و یا نقاشی کشید، می‌توانند بسترهایی مناسب برای خلق و ظهور ایده در زمان‌های استراحت و یا درحین کارهای دیگر باشند.

*فکری برای سروصداهای مزاحم کرده و دیوارهای دفترتان را عایق صدا کنید.

*با درنظرگرفتن لزوم نظم و ثبات در مواردی، وسایل دفتر را به گونه‌ای تهیه کنید که انعطاف‌پذیر باشند. مثلاً بتوان آنها را حرکت داد و با چرخ‌های زیرشان از جایی به جای دیگر برد.

*متناسب با جو کاری که انجام می‌دهید، فضا را طراحی کنید. اتاقی با رنگ‌های پریده و شیشه‌های مشجر قدیمی و عکس‌هایی سیاه‌وسفید در قاب‌های چوبی می‌تواند فضایی مناسب برای کار روی پروژه‌ای درمورد دوره جنگ باشد. و یا قراردادن پوسترهایی از نویسندگان و ادیبان معروف، هنگامی‌که که درمورد ادبیات و فن نویسندگی تحقیق می‌کنید.

*زمانیکه به یک‌تصمیم‌گیری کلی درمورد چگونگی طراحی فضا رسیدید، از آن، نمونه‌ای اولیه با هر ماده‌ای که در دسترستان وجود دارد (مقوا، فوم، کاغذ یا …) بسازید تا اعضای تیم بتوانند آینده محل کارشان را مجسم کرده، توقعات خود را بیان کنند و درصورت نیاز، محلی که قرار است برای آن‌ها باشد را تغییر دهند.

*دقت داشته باشید که فضا را جهت تجربه و انعطاف‌پذیری طراحی می‌کنید، پس قصدتان سکون و حفظ شرایط موجود نباشد. در فواصل زمانی معینی، تغییر مکان دهید و یا طراحی صحنه را به کلی عوض کنید.

[۱] Pepsi

[۲] Mauro Porcini


دروس دوره تفکر خلاق :
این مطلب قسمت 23 از 24 دوره های آکادمی ریسلف است : تفکر خلاق
💛اگراین مطلب را پسندید به اشتراک هم بگذارید💛

به گفتگو بپیوندید